Wat anderen zeggen over ‘Onderzoeksjournalistiek’

“Ik wik mijn woorden, als ik zeg dat ‘Onderzoeksjournalistiek: researchproces van idee tot verhaal’ een must is voor iedereen die zichzelf in het komende decennium onderzoeksjournalist wil noemen.”b

“Op een moment dat kwaliteitsmedia kreunen onder commerciële druk, op een moment dat onderzoeksjournalistiek, wat toch een tijdsintensieve en bijgevolg ook dure vorm van journalistiek is, steeds nadrukkelijker uit krantenkolommen wordt geweerd. Net op dat moment schrijft Luuk Sengers een boek over hoe je aan onderzoeksjournalistiek moet doen. Daaruit spreekt indirect niet enkel hoop en vertrouwen in de toekomst van journalistiek, het is, naar mijn aanvoelen, ook een statement. Hoe stiefmoederlijk onze media onderzoeksjournalistiek vandaag ook mogen behandelen, het is en het blijft een van de pijlers waarop ons beroep is gebouwd.

Maar het boek is natuurlijk veel meer dan alleen maar een statement. Voor het eerst hebben journalisten in opleiding, maar net zo goed ook journalisten die al vele jaren bezig zijn, een goed gestructureerde en zeer praktische gids.

Een gids waarop ze kunnen terugvallen wanneer ze dreigen te verdwalen. En iedereen die bezig is met journalistiek weet dat in het bijzonder onderzoeksjournalisten wel eens dreigen te verdwalen, al was het maar omdat de mensen of de organisaties die ze onder de loep nemen vaak zeer sterk zijn in het uitwissen van sporen.

Maar nu is er dus een soort kompas, een richtingaanwijzer die aangeeft hoe op de meest energiezuinige manier van punt A naar punt B te gaan.

Aan het boek hebben verschillende mensen die hun sporen in en om de onderzoeksjournalistiek hebben verdiend meegewerkt. Ik denk gerust te mogen stellen dat daardoor de kennis over de verschillende aspecten die eigen zijn aan onderzoeksjournalistiek op een, in het Nederlands taalgebied nog nooit eerder vertoonde wijze, zijn samengebracht. De kracht van het boek zit dan ook in de bundeling van al die kennis tot één groot overzichtelijk geheel, dat bovendien rijkelijk geïllustreerd is met voorbeelden uit de praktijk.

Het boek heeft ook een belangrijke en voor de hand liggende valkuil vermeden: het boek vervalt op geen enkel moment in het vroeger-was-het-beter-discours. Integendeel, wie er zich in verdiept zal vaststellen dat de auteur naar de toekomst kijkt en vooral stil staat bij de quasi oneindige mogelijkheden die recente maatschappelijke evoluties met zich meebrengen. Internet om maar het belangrijkste te noemen.

Wie in dit boek dus hoopt te botsen op het romantische beeld van de
onderzoeksjournalist die op zijn zolderkamer, omgeven door stapels documenten, koffie en sigaretten, de waarheid boven spit, die is er aan voor de moeite. Onderzoeksjournalistiek wordt steeds meer teamwork waarin ‘nieuwigheden’ zoals WOBBING en gericht zoeken via zoekmachines op internet centraal staan.

Tegelijk werd er zorg voor gedragen om het boek niet te landen verzanden in een ‘nerdachtige’ vorm van computer- en datajournalistiek. Er is ook zeer terecht aandacht voor de oeroude principes die voor eeuwig en altijd de basis van goede onderzoeksjournalistiek zullen blijven uitmaken: hoe vertel ik mijn verhaal, hoe bouw ik het op, hoe creëer ik een spanningsboog. 

Zorgt dit boek ervoor dat straks iedereen onderzoeksjournalist kan worden? Is het een geschreven garantie op succes? Een soort leidraad die automatisch leidt naar grote onthullingen? Neen. Om een goed onderzoeksjournalist te zijn, blijft de aard van het beestje van doorslaggevend belang. Daarvoor blijven het telefoonboekje, de
contacten en de bronnen die door de jaren heen werden opgebouwd van doorslaggevend belang. Maar wat dit boek wel, en met verve doet is structuur brengen in het zoekwerk. Verlies van tijd en energie vermijden. Nieuwe ideeën lanceren en nieuwe technieken toevoegen aan het instrumentarium van journalisten.

Ik wik dan ook mijn woorden, als ik zeg dat ‘Onderzoeksjournalistiek: researchproces van idee tot verhaal’ een must is voor iedereen die zichzelf in het komende decennium onderzoeksjournalist wil noemen.”

Tom Cochez, tijdens de presentatie van het boek

‘De presentatie van je onderzoek moet voorop staan, meent Luuk Sengers, journalist én docent journalistiek. Binnenkort verschijnt zijn boek Onderzoeksjournalistiek. Researchproces van idee tot verhaal, één van de weinige handboeken voor onderzoeksjournalisten in de Nederlandse taal.’ Lees meer

Rachel Levy (VVOJ)